Nureddin Es-Sabuni Buhari - El-Bidaye Fi Usuli'd-din - Maturidiyye Akaidi - 1979

04.08.11 | yabgu

http//photoload.ru/data/14/0b/97/140b977dbe81da8452cbaafe09231ad0.jpg


<b> El-Bidaye Fi Usuli'd-din - Maturidiyye Akaidi</b>
Author: N&#252;reddin Es-Sabuni Buhari
Translator:Bekir Topaloglu
Publisher: Diyanet &#304;.B. Yayinlar
Publication date: 1979
Format / Quality: Chm
Size: 0,7 Mb
Language:Turkish

Цитата:

IMAM NUREDDIN ES-SABUNI

Ahmed bin Mahmud bin Ebi Bekr Buhara&#180;nin Hanefi alimlerindendir. Tabakat kitablarinda ve lakablariyla anildigi kaydedilmekte ise de kelam kitablarinda daha cok denildigi kaydeder. Sabun imal etmek veya satmak manasina gelen nisbetinin mensei bilinmemektedir. Buhara&#180;da yetisip vefat ettigi icin diye de anilir. K&#252;nyesi dir. Katib Celebi&#180;den (&#246;l&#252;m. 1067/1657) nes&#180;et ettigi anlasilan ve Bagdadli Ismail Pasa (&#246;l&#252;m. 1339/1920) ile Brockelmann tarafindan tekrar edilen bir yanlislikla ona k&#252;nyesi verilmistir. Bu hayatinin isim zincirinde bulunan dedesi Ebu Bekr&#180;den dogmus olmasi muhtemeldir. Bazi kaynaklarda kendisi icin kullanilan k&#252;nyesi olmayip medih ifade eden bir lakabdir. M&#252;ellifin kendi adinin Ahmed oglunun ki Muhammed ve babasinin da Mahmud olmasi sebebiyle diye anilmasi da muhtemeldir. Nureddin es-Sabuni&#180;nin nerede ve hangi tarihte dogduguna dair sarih bir bilgiye sahip degiliz. Ancak kaynaklarda devamli olarak kendisinin Buhara&#180;ya nisbet edilisine ve hayatinda her hangi bir irtihal kaydina rastlanmayisina bakilirsa onun Buhara&#180;da dogup nes&#180;et ettigini s&#246;ylemek m&#252;mk&#252;nd&#252;r. Fahreddin er-Razi ile, tahminen Hicri 580 yilinda vuku bulan m&#252;nazarasi sonunda kendisinin artik ihtiyarlik devresinde bulundugunu s&#246;ylemesi onun genc yasta &#246;lmedigini ve binaenaleyh 6. hicri asrin baslarinda dogdugunu g&#246;sterir. Yine Razi&#180;nin M&#252;nazarat&#180;indan, m&#252;ellifimizin hacca gittigini, gidis gelis esnasinda Horasan ve Irak&#180;ta alimler meclisinde va&#180;zlar verdigini, ilmi konusmalar yaptigini anliyoruz. Kendisinin Buhara&#180;da h&#252;rmet toplamis bir alim oldugunu, zengin ve itibarli bir aileye mensub bulundugunu da ayni kaynaktan cikarmak m&#252;mk&#252;nd&#252;r. Imam Nureddin es-Sabuni&#180;nin vefat tarihi mevzuunda kaynaklar ittifak
halindedir: Hicri 16 Safer 580 Carsamba g&#252;n&#252;, aksam namazi vakti. Bu tarih miladi 30 Mayis 1184&#180;e tekabul eder. Buhara&#180;da kabristanina defnedilmistir.

Ilmi hayati:

Sabuni&#180;nin Ilmi hayati mevzuunda en &#246;nemli kaynagimiz onun eserleri ve bize kadar intikal eden iki m&#252;nazarasidir. Tahsil hayati hakkinda fazla bir bilgi sahip degiliz. Gerci Tacu&#180;t-teracim, Tabakatu&#180;t-Temimi ve Sullemu&#180;l-vusul&#180;de Sabuni&#180;nin SemsulEimme el-Kerderi&#180;den fikih aldigi kaydedilmiekte ve Katib Celebi de ayni eserde Sediduddin Muhammed el-Esedi&#180;den rivayette bulundugunu ilave etmektedir. Fakat bunu ilk kaynaklar teyid etmemistir. Buna mukabil en eski kaynagimizi teskil eden el-Cevahiru&#180;l-Mudiyye, SemsulEimme el-Kerderi (&#246;l&#252;m/1244)&#180;nin Sabuni&#180;den fikih &#246;grendigini zikretmekte ve bu Kerderi&#180;nin terceme-i halinde, ayrica m&#252;ellifimizi hocalari arasinda saymaktadir. el-Cevahir sahibini Kefevi (&#246;l&#252;m. 990/1582) ve Luknevi (&#246;l&#252;m. 1304/1887) de teyid eder. Ilk &#252;c m&#252;ellifin zikrettigine g&#246;re Sabuni&#180;nin hocasi olsa olsa Abdulgafur bin Lukman bin Muhammed SemsulEimme el-Kerderi (&#246;l&#252;m. 562/1167) olabilir. Fakat bu zat Harezm m&#252;lhakatindan Kerder asilli olup Haleb kadiligina deruhte etmis ve orada &#246;lm&#252;st&#252;r.

ESERLERI:

Nureddin es-Sabuni&#180;ye ait bulabildigimiz &#252;c eser mevcuttur:
1.el-Muntaka.
2.el-Kifaye.
3.el-Bidaye.

(Maturidiyye Akaidi.Sf.19-20.25./Imam Nureddin Es-Sabuni)
Цитата:

&#214;NS&#214;Z

K&#226;inat&#305; yaratan, geli&#351;tiren ve idare eden, esirgeyen ve ba&#287;&#305;&#351;layan, hesap g&#252;n&#252;n&#252;n yeg&#226;ne h&#226;kimi bulunan Allah'a hamd olsun. Hak yolun tebli&#287;cisi, insanl&#305;&#287;&#305;n kurtar&#305;c&#305;s&#305;, yarat&#305;klar&#305;n en hay&#305;rl&#305;s&#305;, peygamberlerin sonuncusu Muhammed aleyhissel&#226;ma, onun nec&#238;b soyuna, &#351;erefli arkada&#351;lar&#305;na ve hay&#305;rl&#305; &#252;mmetine sel&#226;m olsun.

Allah ta&#226;l&#226;n&#305;n bize l&#252;tfetti&#287;i say&#305;s&#305;z nimetler i&#231;inde en m&#252;stesna yeri i&#351;gal eden, &#351;&#252;phesiz ki &#304;sl&#226;miyettir. &#304;sl&#226;m&#238; &#304;limler i&#231;inde Akaid veya Kel&#226;m, b&#252;t&#252;n din&#238; h&#252;k&#252;mlerin temelini te&#351;kil etmesi bak&#305;m&#305;ndan en &#351;erefli ilim kabul edilmi&#351;tir. Dinimizin iman esaslar&#305;ndan bahseden bu i&#252;mde, bilindi&#287;i &#252;zere, &#304;sl&#226;m tarihi boyunca birbirinden farkl&#305; metodlar benimseyen baz&#305; cereyanlar ortaya &#231;&#305;km&#305;&#351;t&#305;r. Bunlardan ba&#351;ta Ras&#251;l&#252;llah ile Ash&#226;b cem&#226;atinin Akaid sahas&#305;nda ta'k&#238;betti&#287;i yolu (s&#252;nneti) izleyen z&#252;mreye Ehl-i s&#252;nnet vel'-cem&#226;at ad&#305; verilmi&#351;­tir. Selefiyye, E&#351;'ariyye ve M&#226;t&#252;r&#238;diyye f&#305;rkalar&#305;na ayr&#305;lan bu Ehl-i s&#252;nnet Akaid mezheblerinden E&#351;'ariyye ile M&#226;t&#252;r&#238;diyye gittik&#231;e inki&#351;af etmi&#351;, yay&#305;lm&#305;&#351; ve d&#252;nya m&#252;sl&#252;manlar&#305;n&#305;n &#231;o&#287;unu kendisine ceibet-meye muvaffak olmu&#351;tur.

Osmanl&#305; &#304;mparatorlu&#287;unun h&#226;kim oldu&#287;u beldelerde mevc&#251;d olan m&#252;sl&#252;man T&#252;rkler, umumiyetle F&#305;k&#305;hda Hanefiyye, Akaidde de M&#226;t&#252;r&#238;diyye mezhebini benimsemi&#351;tir. Im&#226;m-&#305; A'zam Eb&#251; Han&#238;fe'nin (&#246;lm. 150/767) kurdu&#287;u esas &#252;zerine Eb&#251; Mans&#251;r el-M&#226;t&#252;r&#238;di (&#246;lm.333/944) taraf&#305;ndan T&#252;rkistan'da inki&#351;af ettirilen M&#226;t&#252;r&#238;diyye mezhebi, izahlannda Kit&#226;b ve S&#252;nnete en &#231;ok ba&#287;l&#305;l&#305;k g&#246;steren, tel&#226;kkilerinde Ash&#226;b ve Tabi&#238;n yolu olan Selef metoduna en &#231;ok yakla&#351;an, kuru m&#252;naka&#351;a ve cede! zihniyetinden uzak kalabilen sade bir Kel&#226;m mezhebidir. M&#226;t&#252;r&#238;diyye kel&#226;mc&#305;lar&#305;nm as&#305;rlar boyu meydana getirdi&#287;i eserler kemmiyet ve keyfiyet bak&#305;m&#305;ndan zengin olmakla beraber, denebilir ki &#226;limlerimiz bu de&#287;erli hazineye gerekli al&#226;ka ve ihtimam&#305; g&#246;stermemi&#351;tir. &#220;st&#226;d Eb&#251; Mans&#251;r el-M&#226;t&#252;rioTnin o muhte&#351;em eseri «Kit&#226;bu't-Tevhid» bile ancak 1970 y&#305;l&#305;nda bas&#305;larak ilim &#226;lemine sunulabilmi&#351;tir.

Kel&#226;m ilmine, ba&#351;ka bir deyi&#351;le M&#226;t&#252;r&#238;diyye Akaidine T&#252;rk &#226;limlerinin katk&#305;lar&#305; da b&#252;y&#252;k olmu&#351;tur. Bununla beraber y&#305;llarca Osmanl&#305; medreselerinde okutulan, bug&#252;n de memleketimizin resm&#238; ve gayr-&#305; resm&#238; tedris&#226;t ve ara&#351;t&#305;rmalar&#305;nda elden eie dola&#351;an me&#351;hur kitap «&#350;erh u'I-Aka id», E&#351;'ariyye mektebine ba&#287;l&#305; bir eserdir. Ger&#231;i bu &#351;erhin iki &#252;&#231; sahifeyi ge&#231;miyen &#231;ok muhtasar metni M&#226;t&#252;r&#238;d&#238; bir m&#252;ellifin kaleminden &#231;&#305;km&#305;&#351;t&#305;r. Fakat bu metin &#252;zerinde meydana getirilen elliyi a&#351;k&#305;n &#351;erh ve ha&#351;iye i&#231;inde E&#351;'ar&#238; m&#252;tekellimi Teft&#226;z&#226;ni'nin (&#246;lm.793/1390) mezk&#251;r &#351;erhi, yeri geldik&#231;e do&#287;rudan veya dolayl&#305; bir &#351;ekilde M&#226;t&#252;r&#238;diyye g&#246;r&#252;&#351;&#252;n&#252; &#231;&#252;r&#252;tmeye ve E&#351;'ar&#238; tel&#226;kkisini h&#226;kim k&#305;lmaya gayret g&#246;steren bir eser g&#246;r&#252;n&#252;m&#252;ndedir, Asl&#305;nda Ehl-i s&#252;nnet ilm-i kel&#226;m&#305;n&#305;n bu iki mektebi aras&#305;nda temelde bir ayr&#305;l&#305;k yoktur. Ancak b&#252;y&#252;k bir k&#305;sm&#305; T&#252;rk as&#305;ll&#305; olan M&#226;t&#252;r&#238;diyye ulem&#226;s&#305;n&#305;n meydana getirdi&#287;i bunca k&#305;ymetli esere, yine M&#226;t&#252;r&#238;d&#238;lerin b&#238;g&#226;ne kalmas&#305; ve E&#351;'ariyye mektebine ba&#287;i&#305; kitaplara d&#252;&#351;k&#252;nl&#252;k g&#246;stermesi i&#231;in hakl&#305; bir sebep ve ma'kul bir izah bulmak koyal de&#287;ildir,

M&#226;t&#252;r&#238;diyye Akaidi ad&#305; alt&#305;nda istifadeye sundu&#287;umuz eser, Ha-nefiyye ve M&#226;t&#252;r&#238;diyye &#226;limlerinden Buh&#226;r&#226;l&#305; N&#251;reddin es-S&#226;b&#251;n&#238;nin (&#246;lm. 580/1184) «el-Bid&#226;ye f&#238; us&#251;li'd-din» isimli kitab&#305;d&#305;r. M&#252;ellif &#214;nce «el-Kif&#226;ye» ad&#305;yla hacimli bir eser yazm&#305;&#351;, sonra bunu hul&#226;sa ederek el-B&#304;d&#226;ye'yi meydana getirmi&#351;tir. Bu sebeple kitap takdire &#351;&#226;y&#226;n bir itin&#226; ve dikkat mahs&#251;l&#252; olmu&#351;tur. Tedkikinden de kolayca anla&#351;&#305;laca&#287;&#305; &#252;zere kl&#226;sik Kel&#226;m kitaplar&#305;n&#305;n hemen b&#252;t&#252;n bahislerini ihtiva eden eserin dili sa&#287;lam, tertibi g&#252;zel, ifadesi a&#231;&#305;kt&#305;r. M&#252;ellif, kitab&#305;nda Ehl-i s&#252;nnet ve M&#226;t&#252;r&#238;diyye g&#246;r&#252;&#351;lerini isbat ve izah ettikten ba&#351;ka taraflar&#305;n fikirlerini k&#305;sa ve &#246;z olarak nakletmeye de muvaffakolu&#351;tur. Gerek el-Bid&#226;ye, gerek onun &#351;erhi mesabesinde bulunan et* Kif&#226;ye, di&#287;er baz&#305; m&#252;elliflerimizden ba&#351;ka. Sa'd&#252;dd&#238;n Teft&#226;z&#226;n&#238;nln de &#350;erhul-Akaid &#304;&#231;in ba&#351;vurdu&#287;u temel eserler olarak g&#246;ze &#231;arpmaktad&#305;r.[1]

Yap&#305;lan &#199;al&#305;&#351;man&#305;n &#214;zellikleri

Elinizdeki kitap iki ayn &#231;al&#305;&#351;madan meydana gelmi&#351;tir:

1. Eserin sa&#287; ba&#351; taraf&#305;nda S&#251;b&#251;n&#238;ye ait ei-Bid&#226;ye'nln metni yer alm&#305;&#351;t&#305;r. Metin, mevc&#251;d imkanlarla, elden geldi&#287;i kadar asi&#305;na uygun ve do&#287;ru olarak tesbft edilmi&#351;, dipnotlar&#305;nda &#226;yetlerin yerleri g&#246;sterilmi&#351;, hadisler tah&#305;&#238;c edilmi&#351;, ibareye m&#252;teallik gerekli izah ve &#351;erhler il&#226;ve edilmi&#351;tir. N&#252;sha farklar&#305; metnin bitiminden sonra sayfa ve sat&#305;r numaralan g&#246;sterilerek belirtilmi&#351;tir, Daha sonra, metnin tes-brr ve tevsikinde ba&#351;vurulan kaynaklar, kitap ismine g&#246;re alfabetik olarak s&#305;ralanm&#305;&#351;, m&#252;teakiben gerekli fihristler konulmu&#351;tur.

2. Kitab&#305;n sol ba&#351; taraf&#305;ndan &#246;nce, bu k&#305;sm&#305;n haz&#305;rlanmas&#305;nda ve &#305;st&#305;lahlar&#305;n a&#231;&#305;klanmas&#305;nda ba&#351;vurulan kaynaklar yer alm&#305;&#351;t&#305;r. Sonra, S&#246;b&#251;n&#238;nin hayat&#305; ve eserleri ile el-Bid&#226;ye metninin takdiminde t&#226;'k&#238;bedilen metod hakk&#305;nda bilgi verilmi&#351;tir. Bunu el-Bid&#226;ye'nin terc&#252;mesi izlemi&#351;tir. M&#252;teakiben, gerek metinde, gerek terc&#252;mede ge&#231;en &#214;zel man&#226;l&#305; kelimeler ile mezhep, f&#305;rka ve z&#252;mre adlan «Ist&#305;lahlar» ba&#351;l&#305;&#287;&#305; alt&#305;nda ta'r&#238;f ve izah edilmi&#351;tir.

el-Bid&#226;ye f&#238; us&#251;li'd-d&#238;n T&#252;rk&#231;eye &#231;evrilirken, bir taraftan asla uygunluk g&#246;zetilmi&#351;, di&#287;er y&#246;nden T&#252;rk&#231;e ifadenin bozulmamas&#305;na gayret g&#246;sterilmi&#351;tir. Kel&#226;m &#305;st&#305;lahlar&#305;n&#305;n &#231;oklu&#287;u da nazar-&#305; &#304;tibara al&#305;nd&#305;&#287;&#305; takdirde terc&#252;me i&#351;inin ne kadar g&#252;&#231; oldu&#287;u takdir edilir, san&#305;r&#305;m.

a -Metnin ihtiva etti&#287;i bahisler, tertip bozulmadan, kl&#226;sik kel&#226;m kitaplar&#305;n&#305;n sahip bulundu&#287;u pl&#226;n g&#246;z&#246;n&#252;nde bulundurularak b&#246;l&#252;mlere ve k&#305;s&#305;mlara ayr&#305;lm&#305;&#351;, yer yer parantez i&#231;inde yeni ba&#351;l&#305;klar konulmu&#351;, m&#252;teselsil izahlar rakam veya harflerle birbirinden tefrik edilmi&#351;tir.

b -Metinde yer alan b&#252;t&#252;n bahislerin ba&#351;l&#305;klar&#305;

hakk&#305;nda s&#246;z » ibaresiyle ba&#351;lar. Bu k&#305;s&#305;m terc&#252;mede hazfedilmi&#351;, Dynca ba&#351;l&#305;klar&#305;n T&#252;rk&#231;eye aktanlmasinda baz&#305; tasarruflar yap&#305;lm&#305;&#351;t&#305;r.

c -Metinde s&#305;k s&#305;k tekerr&#252;r eden E&#287;er&#351;&#246;yle denilirse b&#246;yle cevap veririz» tarz&#305;ndaki ifadeler, «Soru : ... Cevap :...»&#351;eklinde terc&#252;me edilmi&#351;tir.

d- Terc&#252;me ve metinde g&#246;r&#252;len b&#252;t&#252;n dipnotlar&#305; taraf&#305;m&#305;zdan il&#226;ve edilmi&#351;tir. Dipnotlar&#305;nda kaynak olarak g&#246;sterilen «el-Kif&#226;ye», m&#252;ellif S&#226;b&#251;nTnin eseri oiup, varak numaralan, ba&#351;ka bir kay&#305;d bulunmad&#305;&#287;&#305; takdirde L&#226;leli ktp. 2271 n&#252;shas&#305;na aittir. Terc&#252;menin dipnotlar&#305;nda kaynak meyan&#305;nda zikri ge&#231;en kitaplar&#305;n bibliyografyas&#305; arap&#231;a metnin sonunda yer alm&#305;&#351;t&#305;r. Bu bibliyografyan&#305;n tanziminde modern uygulamaya ayk&#305;n olarak merhum hocam Prof. Muhammed Tanc&#238;nin us&#251;l&#252;ne uyulmu&#351; ve kitap ad&#305;ndan hareket edilmi&#351;tir.

Gerek e&#304;-B&#304;d&#226;ye'nin kendi muhtevas&#305;, gerek dipnotlar&#305;nda yer alan ve Teft&#226;z&#226;n&#238;nin «&#350;erhu'l-Akaid»i d&#226;hil olmak &#252;zere &#231;e&#351;itli muteber kaynaklardan derlenen izahlar okuyucunun ihtiyac&#305;n&#305; b&#252;y&#252;k &#231;apta kar&#351;&#305;layaca&#287;&#305;n&#305; umuyorum.

Eserin, muhtelif kademelerdeki &#246;&#287;retmen, &#246;&#287;renci ve ara&#351;t&#305;r&#305;c&#305;lara, ayr&#305;ca mevzu* ile al&#226;kalanan m&#252;sl&#252;man karde&#351;lerime faideli olmas&#305;n&#305; Cenab&#305; Hak'dan niyaz ederim.

«Ben sadece g&#252;c&#252;m&#252;n yetti&#287;i kadar hay&#305;r ve sal&#226;ha vesile olmak istiyorum. Muvaffakiyetim ancak Aliah'&#305;ns yard&#305;m&#305;yledir. Yaln&#305;z O'na dayan&#305;r, g&#252;venir, yaln&#305;z O'na y&#246;nelirim.» [2]

Erenk&#246;y. Reb&#238;u't-evvel 1398 Mart 1978

Bekir TOPALO&#286;LU

<div align="center">
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
</div>

Поделитесь записью в соцсетях с помощью кнопок:

Просмотров: 2863
Рейтинг:
  • 5