Manas dasdani ve etgileri: Uluslar arasi bilgi sholeni(1995)

24.08.13 | yabgu

http//photoload.ru/data/42/87/19/428719d8e62d78dbe2454c7a194be1.jpg


<b>Manas Destan&#305; ve Etkileri Uluslararas&#305; Bilgi &#350;&#246;leni: Ankara, 21-23 Haziran 1995 ; Konya, 24-26 Haziran 1995 </b>
Author: Багашев А.Н.
Publisher: Ankara.,Atat&#252;rk K&#252;lt&#252;r Merkezi
Publication date: 1995
Number of pages: 330
ISBN: 9789751607416
Format / Quality: PDF
Size: 63,1 Mb
Language: Turkish

Цитата:
Manas Destan&#305;, K&#305;rg&#305;z T&#252;rkleri'nin mill&#238; destan&#305;d&#305;r. Mani dinini ya&#351;ayan Karahitaylar ile M&#252;sl&#252;man Karahanl&#305;lar aras&#305;ndaki m&#252;cadelede K&#305;rg&#305;zlar&#305;n durumunu ve Manas adl&#305; ki&#351;iyi anlatan destan, &#231;e&#351;itli kaynaklar taraf&#305;ndan XV. y&#252;zy&#305;ldan XII. y&#252;zy&#305;la kadar dayand&#305;r&#305;l&#305;r.
&#220;nl&#252; T&#252;rkolog Wilhelm Radloff (1837-1918), Manas Destan&#305;'yla ilgili ilk derlemeyi, K&#305;rg&#305;zistan'&#305;n Tokmok kenti g&#252;neyindeki Sar&#305; Ba&#287;&#305;&#351; boyuna mensup bir Manas&#231;&#305;dan (destan&#305; g&#252;n&#252;m&#252;ze kadar nesilden nesile aktaragelen s&#246;zl&#252; anlat&#305;c&#305;lar) 1869'da yapm&#305;&#351;t&#305;r. Halk aras&#305;nda bu s&#246;zl&#252; halk edebiyat&#305; anlat&#305;c&#305;lar&#305;na &#305;r&#231;&#305; veya comok&#231;u da denmi&#351;tir.
Orta Asya’da ya&#351;ayan T&#252;rk boylar&#305; aras&#305;nda XIII. y&#252;zy&#305;lda do&#287;up geli&#351;mi&#351;tir. Cengiz n&#226;me Mo&#287;ol h&#252;k&#252;mdar&#305; Cengiz’in hayat&#305;, ki&#351;ili&#287;i ve fetihleri ile ilgili olarak Cengiz’in o&#287;ullar&#305; taraf&#305;ndan idare edilen T&#252;rkler taraf&#305;ndan meydana getirilmi&#351;tir. Orta Asya’da ya&#351;ayan T&#252;rkler &#246;zellikle de Ba&#351;kurd, Kazak ve K&#305;rg&#305;z T&#252;rkleri, Cengiz destan&#305;n&#305; &#231;ok severek g&#252;n&#252;m&#252;ze kadar ya&#351;atm&#305;&#351;lard&#305;r. Cengiz-n&#226;me’de, Cengiz bir T&#252;rk kahraman&#305; olarak kabul edilmekte ve hik&#226;ye T&#252;rk tarihi gibi anlat&#305;lmamaktad&#305;r

Cengiz, Uygur T&#252;reyi&#351; destan&#305;n&#305;n kahramanlar&#305; gibi g&#252;n &#305;&#351;&#305;&#287;&#305; ile Kurt-Tanr&#305;’n&#305;n &#231;ocu&#287;u olarak do&#287;ar. Cengiz-n&#226;me, Mo&#287;ol Hanlar&#305;n&#305;n destan&#238; tarihi olarak kabul edildi&#287;inden tarih ara&#351;t&#305;r&#305;c&#305;lar&#305;n&#305;n da dikkatini &#231;ekmi&#351;tir. XVII. y&#252;zy&#305;lda Orta Asya T&#252;rk&#231;esinin de&#287;erli yazar&#305; Eb&#252;’l G&#226;zi Bahad&#305;r Han, “&#351;ecere-i T&#252;rk” adl&#305; eserinde “Cengiz-N&#226;me”nin 17 varyant&#305;n&#305; tesbit etti&#287;ini s&#246;ylemektedir. Bu bilgi, bu destan&#305;n, Orta Asya’daki T&#252;rkler aras&#305;ndaki yayg&#305;nl&#305;&#287;&#305;n&#305; g&#246;stermektedir.

Orta Asya T&#252;rkleri, Cengiz’i isl&#226;m kahraman&#305; olarak da g&#246;rm&#252;&#351;ler ve ona kutsall&#305;k atfetmi&#351;lerdir. Bat&#305;daki T&#252;rkler taraf&#305;ndan ise Cengiz hi&#231; sevilmemi&#351;tir. Arap tarih&#231;ilerinin, bu h&#252;k&#252;mdar&#305; isl&#226;m d&#252;&#351;man&#305; olarak g&#246;stermeleri ve tarih&#238; olaylar onun sevilmemesinde etkili olmu&#351;tur. Mo&#287;ollar&#305;n Anadolu'ya sald&#305;rgan bi&#231;imde gelip ortal&#305;&#287;&#305; yak&#305;p y&#305;kmalar&#305;, Ba&#287;dat’&#305;n &#246;nce H&#252;l&#226;gu daha sonra Timurlenk taraf&#305;ndan yak&#305;l&#305;p y&#305;k&#305;lmas&#305;, Timurlenk’in Y&#305;ld&#305;r&#305;m Beyaz&#305;d’la sebebsiz sava&#351;&#305; gibi tarihi ger&#231;ekler, Cengiz’in de di&#287;er Mo&#287;ollar gibi sevilmemesine sebeb olmu&#351;tur. Cengiz-N&#226;me bat&#305;da ya&#351;ayan T&#252;rkler’in haf&#305;za ve g&#246;n&#252;llerinde yer almam&#305;&#351;t&#305;r. “Cengiz-N&#226;me”nin Orta Asya T&#252;rkleri aras&#305;nda bir di&#287;er ad&#305; da ” D&#226;st&#226;n-&#305; Nesl-i Cengiz Han”d&#305;r. Edige Bu destanda XIII y&#252;zy&#305;lda Hazar denizi k&#305;y&#305;s&#305;nda kurulan Alt&#305;nordu Hanl&#305;&#287;&#305;n&#305;n XV. y&#252;zy&#305;lda Timurlular taraf&#305;ndan y&#305;k&#305;l&#305;&#351;&#305; anlat&#305;lmaktad&#305;r.

Destan&#305;n ad&#305;, Alt&#305;nordu Han&#305; ve bu destan&#305;n kahraman&#305; Edige Mirza Bahad&#305;r’a atfen verilmi&#351;tir. Edige Mirza Bahad&#305;r’&#305;n devletini ayakta tutabilmek i&#231;in yapt&#305;&#287;&#305; b&#252;y&#252;k m&#252;cadeleler, &#246;l&#252;m&#252;nden sonra XV. y&#252;zy&#305;lda destan haline getirilmi&#351;tir. 1820&#8242;y&#305;l&#305;ndan itibaren yaz&#305;ya ge&#231;irilen Edige destan&#305;n&#305;n Kazak-K&#305;rg&#305;z, K&#305;r&#305;m, Nogay, T&#252;rkmen, Kara Kalpak, Ba&#351;k&#305;rt olmak &#252;zere alt&#305; riv&#226;yeti tesbit edilmi&#351;tir &#199;e&#351;itli T&#252;rk guruplar aras&#305;nda Alp Er Tunga ve O&#287;uz Ka&#287;an gibi ilk T&#252;rk destanlar&#305;n&#305;n izlerini ta&#351;&#305;yan T&#252;rk kahramanl&#305;k dt&#252;nya g&#246;r&#252;&#351;&#252;n&#252; temsil eden burada bahsi ge&#231;enler kadar yayg&#305;nla&#351;mam&#305;&#351; ortak edebiyat gelene&#287;i i&#231;inde yer almam&#305;&#351; pek &#231;ok ba&#351;ka destan &#246;rne&#287;i bulunmaktad&#305;r.

Osmanl&#305; sahas&#305;nda destandan hik&#226;yeye ge&#231;i&#351;te ara t&#252;rler olarak da nitelendirilen &#231;ok tan&#305;nm&#305;&#351; ve bir&#231;ok T&#252;rk topluluklar&#305;nca da bilinen K&#246;ro&#287;lu &#246;rne&#287;i yan&#305;nda daha s&#305;n&#305;rl&#305; alanlarda tesbit edilen Dani&#351;mendname , Battalname gibi ilgi &#231;ekici &#246;rnekler de bulunmaktad&#305;r.
<div align="center">
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
</div>

Поделитесь записью в соцсетях с помощью кнопок:

Просмотров: 2234
Рейтинг:
  • 4